تاریخچه‌ی کمانچه

کمانچه یکی از سازهای زهی _ آرشه‌ای موسیقی ایرانی است.
کمانچه یکی از سازهاییست که در مشرق زمین سابقه تاریخی مفصل دارد و به خصوص در کشورهای مشرق زمین به کار می‌رفته است. در ایران قبل از اسلام سازی به نام غژک که نظیر آن اکنون در منطقه سیستان و بلوچستان فراوان است، نواخته می‌شده است. فارابی در کتاب موسیقی کبیر از سازی گفتگو می کند که شبیه غژک است و دارای دو سیم بوده کمان برای به صدا درآوردن آن نداشته نام این ساز رباب است که شعرای متاخر فارابی از آن یاد کرده اند.
کمانچه در دوران صفویه و قاجاریه جزو سازهای اصلی موسیقی ایران بوده‌است. نخستین صدای ضبط‌شده کمانچه به اوایل قرن بیستم میلادی بر می‌گردد.
در گذشته این ساز بدون سیم گیر بوده‌ و سیم‌ها مستقیماً به ساز وصل می‌شدند همانند سه تار یا به وسیله قطعه فلزی سیم‌ها به آن ربط داده می‌شد. پس از ورود ویلن به ایران، پیچ‌های کوچک تنظیم کوک به سیم گیر اضافه شد تا نوازنده بتواند ساز را دقیق تر کوک کند. تا پیش از ورود ویلن به ایران، جنس سیم‌های کمانچه ابریشمی یا از روده تابیده شده حیوانات بود و توانایی گرفتن کوک بالا را نداشت. پس از ورود ویلن به ایران، سیم‌های ویلن جایگزین سیم‌های کمانچه شد. کمانچهٔ امروزی دارای ۴ سیم می‌باشد در حالیکه در زمان قدیم تنها سه سیم داشته و پس از ورود ویلن به ایران به تقلید از آن سیم چهارم به آن افزوده شده‌ است.