تاریخچه‌ی تمبک

ساز تنبک یا تمبک، نوعی ساز کوبه ای منحصر به فرد است که برای نواختن آن، از تمامی انگشتان دو دست استفاده می‌شود، همچنین این ساز بر روی پای مخالف دست نوشتاری و کاربردی قرار می‌گیرد. درباره واژه شناسی تنبک یا تمبک جالب است بدانید این واژه از دو قسمت تُم یا تُن یا TOM و بک یا BAK تشکیل شده است. صدای امروزی ساز تنبک برگردان صوتی از این دو بخش را به گوش می‌رساند.بهمن رجبی معتقد است که نام این ساز در اصل تنبک بوده و تبدیل آن به تمبک به دلیل قلب حرف «ن» ساکن به «م»، قبل از حرف «ب» است؛ مثل اتفاقی که در تلفظ واژهٔ «شنبه» می‌افتد. اما گروهی دیگر اعتقاد دارند که صورت «تنبک» منشاء منطقی نداشته و به همین دلیل به اشتباه در میان مردم رواج یافته‌است. اما در نوازندگی این ساز از تکنیک‌هایی به نام‌های «تُم»، «بک»، «پلنگ» و «ریز» استفاده می‌شود؛ بنابراین چندان بعید نیست اگر نامگذاری «تمبک» بر اساس همین اسامی صورت گرفته باشد.
پروفسور مهدی فروغ درباره تمبک  می‌گوید: ” قدیمی ترین اثر و نشانه هایی که از آلات ضربی در کشورهای خاورمیانه در دست است، نقش هایی است که در خرابه‌های کشور باستانی آشور یافت می‌شود. در این نقش‌ها در بین دست‌های نوازندگان، سازهای مختلفی دیده می‌شود. برای نمونه یک نفر نوازنده‌ی ساز دایره دیده می‌شود، همچنین دو نوع دیگر از سازهای ضربی را می‌توان یافت که یکی کوچک و شبیه طبل است و دیگری بزرگ تر و شبیه تنبک‌های سفالی است! “ امروزه می‌توان نسخه متفاوتی از طبل جام شکل را که از چوب ساخته شده است مشاهده کرد. این طبل‌ها در آفریقا ، شبه قاره هند و آسیای جنوب شرقی نواخته می‌شوند. اگرچه طبل‌های جام شکل و سایر سازهای کوبه‌ای ایرانی مانند دف و دهل بسیار قدیمی هستند و تاریخچه‌ی آنها به چند هزار سال قبل باز می‌گردد ، اما تمبکی که اکنون در موسیقی ایرانی مورد استفاده قرار می‌گیرد ، ابزاری نسبتاً جدید است.